Zentik

‘Duenez,’ moldearekin adierazpen hutsezko aditzak erabili: esan, adierazi, azaldu, jakinarazi, agertu…
Gainontzeko erabilerak okerrak dira: kritikatu duenez, berretsi duenez, pentsatu duenez,

‘Esan duenez’ moldea, berez, zeharkako adierazpen moldea da (ez ditu komatxoak behar, baina erabili daitezke). Bestalde, hasieran erabiltzea egokiagoa da, atzean jartzea baino. Naturalagoa da.

Nola erabili?
1. Gertaerak badira, lehenaldian. Iritziak, usteak, prentsaurrekoak… orainaladian.
2. Belarria erabili.
3. Hurbildu irakurleak irakurriko duen denborara.
4. Denbora nahasketarik ez egin.

Lau graduko aditzak daude:

• 0 gradu, fisikoak: esan, adierazi, nabarmendu, gehitu… Denboran hasi eta bukatzen diren ekintzak dira. Neutroak dira, “hotzak”. Orainaldian edo lehenaldian erabili daitezke.
• Lehenengo gradua, pentsamenduzkoak: uste, iritzi, pentsatu, -ren aburuz, -ren iritziz… Denboran luzatzen diren ekintzak, minimoki baloratiboak. Lehenaldia ez dute onartzen. Testuan zehar, testua lehenaldia bada, bi denborak uztartu daitezke. Alegia, lehenalditik orainaldira igarotzeko, sartu bigarren graduko aditz bat ondorengo esaldia, eta jarraitu orainaldiarekin.
• Bigarren gradua, jokaerazkoak: kritikatu, hobetsi, gaitzetsi, ohartu, ontzat eman… Ez dira ekintza puntualak. Baloratiboak dira. Zintzo erabili gero, hau da, gertaerekiko fidelen izateko helburua, neutroenak baino objektiboagoak izan daitezke.
• Hirugarren eta laugarren graduak, jokaerazkoak eta intentziodunak: abentura, desafioa, mehatxatu, amestu, norbait saldu, arrazoia kendu, iraindu…Arriskutusak, manipulazioaren giltzarri izan daitezkeelako.